WACO SRE Modelci: Oktay Gülmez |
|
| Waco firmasının 40'ların başında ürettiği, 5 kişilik, çift
kanatlı, gezi uçağı. Model "E" olarak adlandırılan uçakta, motor
bölümü gövde ile birlikte üretilerek, motor bölümü kapaklarının aerodinamik
yapıyı bozucu etkileri ortadan kaldırılmış. Pilot tarafından açılıp kapanabilen,
motor bölmesinin altındaki bir kapak ile motor sıcaklığı istenen değerde
tutulabilen radikal bir tasarım.
Birkaç farklı güçte motorla sunulan Model "E", 330 HP'lik Jacobs motoru ile 177 mph seyir hızına ve dakikada 1.170 feet'lik tırmanma oranına sahipti. Sentetik lastik yakıt deposuna doldurulan yakıtla, 1,100 mil uçuş menziline sahip olan uçak, elektrik motorları ile hareket ettirilen flapları sayesinde çok düşük hızlarda iniş yapabiliyordu. (Earl Stahl'ın planının yayınlandığı; Temmuz 1940, Model Airplane News dergisindeki tanıtım yazısından alıntı.) Modelin tasarımı diğer Stahl tasarımları gibi sağlam yapı ve iyi uçuş özellikleri için ideal. İyi uçuş özellikleri kazandırabilmek için asıl uçağın bazı boyutları değiştirilmiş, tam bir ölçekli model değil. Fakat, lastik motorlu bir modelin de aslına daha fazla uyması beklenemez. Daha önce hiç model yapmamış olanlar için, özellikle bir çift kanatlı olması nedeniyle pek uygun değil. Daha önce kutu gövdeli bir modeli başarı ile bitirip, ayarlayıp, uçurabilmiş modelciler bu modeli de başarı ile yapıp uçurabilirler. Performansı çok iyi olan model 60 sn'lik uçuşu, sıcak hava akımlarına gerek duymadan yapabiliyor. Biraz çaba ile modele eklenecek motor kafaları, gergi telleri, tanıtım işaretleri vb. modeli bir ölçekli, lastik motorlu yarışmasında ön sıralara yerleştirebilir. YAPIM AÇIKLAMALARI GÖVDEGövdenin iskeleti, planda hafifçe gölgeli olarak görünen basit, köşeli çerçevedir. Gövde yanları doğrudan plan üzerinde yapılır. Gövde yanlarının boyuna çıtaları olarak orta sertlikte 2,5x2,5 balsa, yan ayırıcılar için 1,5x2,5 balsa çıtalar kullanılır. Yan çıta ve ayırıcılar yapıştırıcı kuruyuncaya kadar her iki yanlarından tezgaha çakılan toplu iğnelerle tutturulur. İkinci gövde yanı, birbirlerine tam eş olabilmeleri için birincinin üzerinde, ilk yan için çakılmış iğneler sökülmeden yapılır. Yapıştırıcı kuruduktan sonra tezgahtan iğneler sökülerek yanlar kaldırılır. Yanlar, aralarına sokulan keskin bir jilet yardımıyla, birbirlerine yapıştıkları noktalardan, dikkatlice kesilerek ayrılır. Sonra ters olarak, planda üst görünüş üzerine iğnelenirler. Gövdenin orta kısmının alt ve üst ayırıcıları 1,5x2,5 çıtadan kesilerek yerlerine yapıştırılır. Kuruduğunda, gövde arkasındaki son ayırıcılar yanlar birlikte çekilerek birbirine yapıştırılır. Kuruyunca diğer ayırıcılar da yerlerine yapıştırılır. Ön kısmın ayırıcılarını yapıştırmadan önce gövde yan çıtaları planda görünen noktalardan çatlatılmalıdır. Ayırıcılar yapıştırılırken yapının düzgünlüğüne ve simetrisine dikkat edilmelidir. A, B ve C ile belirtilen gövde bölmeleri plandaki kesitlere bakarak yerlerine yapıştırılır. Alt ve üst kanadın yapışacağı sinirler gövde yanlarına, plandaki yan görünüşe bakılarak yerlerine yapıştırılır. Üst kanat sinirleri, doğrudan gövde üst boy çıtasının üstüne ve alt kanat sinirleri ise çerçevenin yanına yapıştırılmalıdır. Bu sinirler yapıştırılırken durumları plan üzerinde dikkatle incelenmelidir. Çünkü, kanat hücum açıları bunlar tarafından belirlenir. 1,5x1,5 yan, üst ve alt çıtaları genel gövde kesitinde görüldüğü gibi ana çerçeveyi oluşturan yan, alt ve üst ayırıcılara, ön kısımda da bölmelerdeki kanallarına yapıştırılır. Burun kısmı 0,8 balsa levha ile kaplanır. Bu kaplama planda gölgelendirilerek belirtilmiştir. Kaplamada 3-4 veya daha fazla parça kullanılmalıdır. Çerçeveye ve bölmelere yapıştırılan kaplama, yapıştırıcı kuruyuncaya kadar toplu iğne ve lastik halkalarla tutturulur. Motor bölmesinin ön tarafı üst üste yapıştırılan balsa levha disklerle yapılır. İlk iki disk içi dolu diğerleri halka şeklindedir. Yerine yapıştırılan diskler burun kaplamasıyla aynı seviyeyi alıncaya kadar zımparalanır. Şaft bloğu ve Motor karterini gösteren blok ta kat kat disklerden oluşmaktadır. Karter bloğu burundaki yerine yapıştırılır. Şaft bloğu, karter ve burun bloğundaki deliğe uyacak şekilde zımpara ile şekillendirilir. Şaft bloğuna plastik şaft yatağının takılacağı 3 mm çapında delik açılır KUYRUK YÜZEYLERİ Kuyruk yüzeyleri, ağırlık merkezinin arkasında kaldıklarından ve denge sağlamak için ileride buruna ek ağırlıklar koyma gereksinimini en aza indirebilmek için mümkün olduğu kadar hafif yapılmalıdır. Yatay dümen plan üzerinde tek parça olarak yapılır. 1,5 mm balsa levhadan kesilen dış kenarlar plan üzerine toplu iğnelerle tutturulur. Seren ve sinirler 1,5x1,5 çıtalardandır. Çerçeve kuruduğunda tezgahtan kaldırılır ve her iki yüzünde de sinirlerin üzerlerine 1,5x1,5 çıtalar yapıştırılır. Bu çıtalar daha sonra planda gösterilen kesiti elde etmek üzere zımpara ile şekillendirilir. Yön dümeni de plan üzerinde aynı yükseliş dümeni gibi yapılır. KANATLAR Kanat yapımı oldukça kolaydır. T1, T2, T3, T4 üst kanat sinirleri, B1, B2 alt kanat sinirleri, kanat uçları basılı levhalardan kesilir. Kanat uç parçaları plan üzerinde birbirine yapıştırılır. Kuruyunca kaldırılır. Firar kenarı plan üzerinde yerine toplu iğnelerle tutturulur. Sinirler firar kenarına yapıştırılır ve planda yerlerine toplu iğnelerle tutturulur. Kök sinirine, V-açısını temin etmek için açı şablonunu uygulayın. 2,5x2,5 Hücum kenarı çıtası sinirlere yapıştırılır ve toplu iğneler ön kenarından tezgaha çakılarak yerine tutturulur. Uçlarda hücum kenarı için V şeklinde kanal açılır, ucun altına 2,5 mm destek parçası konup tezgahtan yükseltilerek yerine yapıştırılır. Bütün serenler 1,5x1,5 çıtadandır. Sağ, sol, alt ve üst kanatlar yapılıp tezgahtan kaldırıldığında, çarpılma olup olmadığı kontrol edilir, eğer varsa düzeltilir. Hücum ve firar kenarları planda gösterilen kesit elde edilecek şekilde zımparalanır. Kanat uçları inceltilir, şekillendirilir. İNİŞ TAKIMI Planda önden görünüş ¾ ölçekli olarak verilmiştir. Bunu dikkate alarak iniş takımı tellerini çelik tellerden kargaburun ile bükerek hazırlayın. Ana iniş takımı telini gövdedeki yerine iplik sarıp bağlayın ve yapıştırın. Planda yuvarlak çıta olarak belirtilen iniş takımı desteğini de dilerseniz çelik telden bükerek yapabilirsiniz. Ara bağlantı telini henüz takmayın. Tel kapaklarını balsa levhadan kesin. Su damlası kesitini elde etmek üzere zımparalayın ve teli içine gizlemek için 1,5 mm. derinliğinde bir kanal açın. Tekerlek kapaklarının parçalarını kesin planda gösterildiği şekilde üst üste yapıştırın ve zımparalayın. Tekerlekler de balsa levhadan yapılacaktır. Tekerlek katlarını her katta elyaf yönü birbirine dik olacak şekilde yapıştırın. Zımparalayarak yuvarlatın ve merkezine plastik boru takın.KAPLAMA Alttaki çerçeve düzgün değilse iyi bir kaplama yapılamaz. Bu amaçla ince zımpara ile bütün çatıları elinize ve gözünüze pürüz takılmayıncaya kadar zımparalayarak temizleyin. Gövde boyuna çıtalarının kenarlarını yuvarlaklaştırın. Renkli kağıt kullanmak, sonradan boyayarak renklendirmekten daha iyi sonuç verir. İş daha kolay, model de daha hafif olur. Modeliniz için pek çok renk şeması kullanabilirsiniz. Beyaz-kırmızı, turuncu-siyah, sarı-kırmızı, sarı-siyah vb. Ancak açık rengi asıl kaplama rengi olarak kullanıp, koyu renk ile süslemeleri ve işaretleri yapmalısınız. Asetat yan camlar kaplamadan önce yerlerine yapıştırılmalıdır. Kaplama kağıdını yapıştırmak için 50/50 oranında tiner ile inceltilmiş selülozik vernik veya %30 oranında su ile inceltilmiş beyaz tutkal kullanabilirsiniz. Gövdeyi kaplamakla işe başlayın. Kırışıklıklardan kurtulmak için her seferinde kağıdın bükülerek kırışık oluşturmayacağı kadar küçük bir alanı kaplayın. Yapıştırıcıyı, kapladığınız bölümün dış kenarlarına sürerek kağıdı tutturun. Parmaklarınızla yapışma kenarları boyunca kağıdı sıvazlayarak dışa doğru çekin ve kırışıklıkları gidermeye çalışın.Kanatların kaplamasında da kırışıklıklardan kurtulmak için tek parça kaplama yapmaktan kaçının. Kenarlardan taşan kağıdı yeni bir jilet ile temizleyin. Jilet üzerindeki, bir önceki kesimden kalmış yapıştırıcı artıkları kağıda takılarak onun yırtılmasına neden olur. Kuyruk yüzeylerini kaplarken kağıdın seren üzerine yapışmasını engelleyin. Bütün parçalar kaplanıp yapıştırıcı tamamen kuruduğunda, kağıt kaplı yüzeylere hafifçe su püskürterek kağıdı ıslatın. Kağıt kururken gerilecektir. Bu sırada çarpılmamaları için kanat ve dümenleri kenarlarının altlarına küçük balsa çıtalardan destekler koyarak tezgaha iğneleyin Kuruyup gerilen kaplamayı bir kat 50/50 oranında tinerle inceltilmiş selülozik verniği fırça ile sürerek doplayın. İlk kat doplamadan sonra uygulamak istediğiniz renk şemasına uygun süslemeleri kağıttan keserek sadece üstten tiner sürerek yerlerine yapıştırabilirsiniz. Yapmak istediğiniz şekilleri ve tanıtım işaretlerini normal bir kağıda çizdikten sonra kağıdın altına iki kat renkli kağıt koyup hepsini bir defada kesebilirsiniz. Bu kesim sırasında çok keskin ince uçlu bir maket bıçağı kullanın ve kaymaması için kağıt katlarını parmaklarınızla doğru noktalardan iyice bastırın. Şeritleri ve diğer düz kenarlı parçaları keserken cetvel kullanmayı ihmal etmeyin. BİRLEŞTİRME Sıra ayrık parçaların birleştirilmesine geldi. Planda verilmiş olan ön cam şablonunu bir parça kağıt üzerine geçirin. Kağıdı biraz daha büyük kesin. Gövdedeki yerine uygulayın. Yerine tam uyacak şekilde ayarlayın. Sonra şekli asetata geçirip asetatı kesin. Gösterge panosunu kağıttan kesip yerine yapıştırın. Yapıştırıcıyı cama taşırmadan ön camı yerine yapıştırın Yükseliş dümenini yerine yapıştırın. Gövdeye göre yataylığını kontrol edin. Yön dümenini yükseliş dümeninin üzerine yapıştırın. Dikliğini kontrol edin. Yön dümenini biraz sağa dönüş verecek şekilde yapıştırın. Üst kanadı yerine yapıştırın. Uçlarda 28 mm V-açısını temin etmek için yapıştırıcı kuruyuncaya kadar uçları destekleyin. Alt kanatları yerlerine yapıştırın. Alt kanatlar üst kanatlara paralel olmalıdır. “N” kanat desteklerini 1,5x3 balsa çıtadan plan üzerinde yapıp yerlerine yapıştırın. Planda göründüğünden biraz daha uzun olması gerekeceğinden “N”nin uçlarını biraz uzun bırakın. Sonra yerine uydurmak üzere kesersiniz. İnceltilmiş vernikle modeli iki kat daha doplayın. Dop katları arasında en az 24 saat kurumasını bekleyin ve her kat kuruduktan sonra kağıt yüzeye sürülmüş dopun pütürlülüğünü 600 numara zımpara ile hafifçe zımparalayarak giderin. İniş takımının ara telini de yerine takın. Tel kapaklarını tellerin üzerine geçirin ve yapıştırın. Bu kapakları üst kısımlarından gövde çıtalarına yapıştırmayın. Kapakları kağıtla kaplayın ve doplayın. Tekerlekleri yerlerine takmadan önce boyayın. Tekerlekleri kapakların içine sokun ve kapaklarla birlikte iniş takımı telinin uçlarına geçirip tekerlek kapaklarını tel kapaklarına yapıştırın. Tekerlek kapaklarını birkaç kat doplayın. Planda gösterilen 7 silindir kafasını balsa çıtadan kesip şekillendirip iplik sararak yapın. Burun bloğunun içine bunları yapıştırın. Siyaha boyayın. Rodları simgeleyen çubukları yuvarlak çıta veya iğnelerden yapın. Tekerlek kapaklarını, iniş takımı kapaklarını, “N” dikmeleri gövde renginde boyayın. Kontrol düzlemlerinin çizgilerini siyah kağıt veya çini mürekkebi ile çizerek yapın. Arka tekerleği, kanat gergi tellerini, pito tüpünü, anteni vb. yapmak istediğiniz ne kadar detay varsa hepsini yapın.PERVANE VE LASTİK MOTOR Plastik şaft yatağını şaft bloğuna takıp yapıştırın. Şaftı şaft yatağından geçirin, pervaneyi takmadan önce iki adet pirinç pulu takın. Pervaneyi takın ve şaftın ucunu, kurma aletinizi takabileceğiniz bir halka oluşturacak şekilde kıvırın. Bitmiş modelin ağırlığı, lastik motor hariç 45-50 g civarında olmalı. 4 kat 3/16” lastik motor bu modeli uçurmak için yeterli çekişi verebilmektedir. Lastiğin uçunu düğümledikten sonra yağlayın. Yağlama için %40 gliserin ve %60 arap sabunu karışımı kullanabilirsiniz. Yağın fazlasını silerek lastiğin gövdenin içini ıslatmasını önleyin. Lastiği 4 kat olarak şaft ve lastik pimi arasına takın. UÇUŞ Testler için rüzgarsız bir gün ve uzun yumuşak çimenli bir alan seçin. Modeli elden attığınızda düzgün bir süzülüş görmelisiniz. Stol olması halinde burna, pike halinde de kuyruğa ağırlık ilave ederek düzgün süzülüşü temin edin. Sonraki test, motor çekiş hattı içindir. Motoru 50 tur kurun ve modeli salın. Taklaya meyil ederse şaft bloğunun üstüne, pikeye meyil ederse bloğun altına, sola sert dönmeye kalkarsa bloğun sol yanına, sağa sert dönmeye kalkarsa sağ yanına çekiş hattını düzeltecek 0,8 mm. levhadan parçalar yapıştırın. Model sağa doğru 25-30 m. çapında daireler çizerek yükselmelidir Tüm ayarlar tamamlandıktan sonra motorunuzu gövde dışına normal boyunun 4 katına kadar çekerek 400-500’den başlamak üzere her başarılı uçuştan sonra artırarak 1000 tura kadar kurabilirsiniz. Her 5-6 uçuşta bir motorunuzu yeniden yağlamayı ve 18-20 uçuşta bir motorunuzu yenisi ile değiştirmeyi unutmayın.İyi uçuşlar... Oktay Gülmez, 04/06/2002 |
Kitleştirme çalışması yapılmış olan bu modelin Türkçe planı, basılı levha şablonları ve gösterge panosu ile tanıtım işaretlerini aşağıdaki başlıklara tıklayarak indirebilirsiniz. PLAN BASILI LEVHALAR İŞARETLER ve GÖSTERGE Yerleştirme tarihi: Ziyaret sayısı: |