Osman Kandemir, Kanarya                                                                                             Modelci: Oktay Gülmez

Kanarya; az malzeme ile kolayca yapılabilen ve iyi uçan bir lastik motorlu spor model. Osman Kandemir'in Kanatlılar Model Uçak Evi'ni kapatıp Yalova'ya yerleştikten sonra da ürettimini sürdürdüğü kitlerden biri. Tasarımı ıhlamur çıtalar ve kavak kaplama levhasından kesilecek sinirler için yapılmış olsa da dilerseniz balsa levha ve çıtalarla da modeli çalışabilirsiniz. Tam boy plan ve basılı levha şablonunu yan sütundaki başlığa tıklayarak bilgisayarınıza indirebilir ve yazıcınızdan bastırarak kullanabilirsiniz.

Modelin Yapımı:

Gövde: Modelin yapımına plan üzerinde iki eş gövde yanı yapılarak başlanır. Bunun için plan üzerine önce ince bir naylon serilir. Naylon serilmezse, çıtalar plana yapışarak çatının tezgahtan kaldırılmasını zorlaştırabilir. Gövde kirişleri plan üzerindeki yerlerine iki yanlarına toplu iğneler çakılarak tutturulur. Toplu iğneler çıtaların üzerlerinden çakılmamalıdır. İğneler çıtaların üzerinden çakılırsa çıtayı çatlatıp zayıf, dayanıksız bir yapı elde etmemize neden olur. Yan ayırıcılar, yan görünüşe göre tam boylarında kesilerek kirişlerin arasına yerlerine yapıştırılır. Ayırıcıların kirişlere yapıştırılan uçları en iyi yapışma yüzeyi elde edilecek şekilde kesilerek hazırlanmalıdır. Arada kalan boşluklar yapıştırıcı tarafından doldurulabilir ancak, böyle bir yapışma noktası yeterince kuvvetli olmaz. Yapışma noktalarının her iki yanında yapıştırıcı ile küçük üçgen destekler de oluşturmalıdır. Yapıştırıcı üst yüze taşmamalıdır.

Birinci gövde yanı plandan kaldırılmadan ikinci gövde yanı bunun üzerinde çatılır. Böylece iki gövde yanının eş olması sağlanır. Yapıştırıcı kuruduktan sonra çakılan toplu iğneler sökülerek her iki gövde yanı plandan kaldırılır. Yanların arasına jilet sokulup birbirlerine yapıştıkları noktalardan dikkatle kesilerek ayrılırlar. Bu iş çıtalara ve ayırıcıların yapışmalarına zarar vermeden yapılmalıdır.

Elde edilen iki gövde yanı planda üstten görünüş üzerine ters olarak iğneler gövde üst kirişlerine her iki yandan çakılarak tuturulur. Başlangıç için sadece düz olan orta kısım tuturulur. Planda boyları belirtilmiş olan alt ve üst ayırıcılar kesilir ve orta kısımdan başlanarak yanların arasına planda gösterilen yerlerinde kirişlere yapıştırılır. Bu sırada iki gövde yanının tezgahla yaptığı açının dik olması gönye ile kontrol edilir. Orta kısmın ayırıcılarının yapışkanı kuruduktan sonra gövde arka son ayırıcısı yanlar birlikte çekilerek yapıştırılır. Gövde ekseninin kaçmamasına dikkat edilerek diğer arka ayırıcılar da yerlerine yapıştırılır. Gerektikçe çakılacak toplu iğnelerin ve gönye görevi de görecek ağırlıkların, üçgen ahşap parçaların yardımıyla gövde yanlarının bükümü üstten görünüşe uydurulur. Arka kısım ayırıcılarının yapışkanı kuruduktan sonra ön kısım ayırıcıları yine eksene dikkat edilerek yerlerine yapıştırılır ve yanlar desteklenerek kurumaya bırakılır. Yapıştırıcı kuruduktan sonra iğneler sökülere gövde tezgahtan kaldırılır. Bütün yüzleri zımpara bloğu kullanılarak zımparalanır. Yapıştırıcı çıkıntıları temizlenir. Kenarlar hafifçe yuvarlaklaştırılır.

İniş Takımı: İniş takımı telleri kargaburun kullanılarak bükülür. İniş takımının yüksekliği pervane yere değmeyecek, gövde üst yüzeyi yere paralel dururken pervane alt pali ile yer arasında en az 3 cm aralık kalacak kadar olmalıdır. İniş takımı telleri planda gösterilen yerlerine geçirilerek alt ayırıcılara ve gövde alt kirişlerine dikiş ipliği sarılarak bağlanır. İplik üzerine yapıştırıcı sürülür. Lastik kancası plana uygun bükülür, arka ayırıcıda bunun için bir delik açılıp yerine geçirilir ve iplik sarılıp yapıştırılarak sabitlenir.

Burun Bloğu: Burun bloğu ıhlamur takozdan veya kat kat balsa levhalar yapıştırılarak yapılan takozdan yontulur. Bu iş için gövde yan ve üst görünüşüne bakılır. Bıçak veya testere ile yapılacak yontma işleminden sonra zımpara bloğu ile burun bloğuna son şekli verilir. Özgün modelde burun bloğu yerine sabit olarak yapıştırılmaktadır. Ancak, bizim bugünkü deneyimlerimiz lastik motorun değiştirilebilmesi için bloğun yerine takılıp çıkarılabilir olmasını gerektirir. Bunun için, bloğun arkasına gövdenin önündeki açıklık boyutunda 6 mm kalınlığında bir parça yapıştırılır. Bu parça; blok yerine rahatça takılabilecek fakat, uçuş sırasında yerinden çıkmayacak sıkılıkta olmalıdır. Burun bloğunun ortasına şaft yatağının geçirileceği bir delik açılır. Delik kullanılacak şaft yatağı çapında olmalıdır. Şaft yatağı olarak pirinç boru veya hazır plastik yataklar kullanılabilir.

Kanat: Kanat yapımına geçmeden önce, verilen basılı levha şablonuna göre sinirler, kanat uçları ve üçgen destekler levhadan kesilir. Herhangi bir kanattan başlanır. Kanat ön, orta ve arka çıtaları plandaki boyutlarında kesilir ve plan üzerine her iki yanlarından toplu iğneler çakılarak tutturulur. Toplu iğneler yine çıtaların üzerinden çakılmamalıdır. No:1 kanat uçları çıtalara yapıştırılır. Kanat orta çıtası kanat ucu parçasındaki kanala girer ve kanat ucu plan üzerine tam olarak yatırılır. Uçta kalkıklık yoktur. No:7 sinirler plan üzerindeki yerlerine her üç kanat çıtasına da yapıştırılarak tutturulur. Sinirler tezgahla dik açı yapmalıdır. Yapışma noktaları sıkıca oturmalı, aralarda boşluk kalmamalıdır. Her iki kanatta bu şekilde yapılır. Yapıştırıcı kuruduktan sonra iğneler sökülerek kanatlar plandan kaldırılır. Kanat ortası da sağ ve sol kanatlar gibi plan üzerinde yapılır. Kanat ortası plandan kaldırılmadan sağ ve sol kanatlar getirilip her iki yanına yapıştırılır. Bu sırada v-açısını temin etmek için kanat uçlarının tezgahtan yükseklikleri 7 cm olacak şekilde uc kısımlardan altları desteklenir. Orta kısımdaki bütün üçgen destekler plandaki çizime bakılarak yerlerine yapıştırılır. Kanat ortasında sağlamlık için bütün yapışma noktalarına tekrar yapıştırıcı sürülerek yapıştırıcının küçük üçgen destek noktaları oluşturması sağlanır. Kuruduktan sonra kanat plandan sökülür. Zımpara bloku ile hücum kenarı yuvarlaklaştırılır, firar kenarı inceltilir. Bütün çatı yapıştırıcı artıklarından ve pürüzlerden temizlenir.

Dümenler: Dümenler, dümen çıtalarından kesilen parçalarla plan üzerinde yapılır. Yapışma noktalarında iyi bir yapışma için çıtaların uçlarının birbirine iyi oturması gereklidir. Çıtaları plan üzerine tuturacak toplu iğneler çıtaların her iki yanlarından çakılır. Dümenler bitip yapıştırıcı kuruduktan sonra iğneler sökülerek çatılar plandan kaldırılır ve zımpara bloku ile bütün kenarlar yuvarlaklaştırılır. Yüzeyler pürüzleri gidermek üzere zımparalanır.

Kaplama: Bütün çatılar 50/50 oranında selülozik tiner ile inceltilmiş selülozik vernik ile üç kat verniklenir. Katlar arasında en az iki saat kuruma için beklenir ve her kat kuruduktan sonra 400 numara su zımparası ile vernik tabakası zımparalanır. Gövde; iki yan, alt ve üst olmak üzere dört parça kağıtla kaplanır. Kağıt yapıştırılacağı yüzeyin kenarlarından yaklaşık 2 cm taşacak kadar büyük kesilir. Sadece kenar çıtalarına 50/50 vernik-tiner karışımı sürülür ve kağıt henüz vernik kurumadan yüzeye konur kenarlar dışa doğru sıvazlanarak gerdirilir. Henüz yapışma sağlanamadan vernik kurursa kağıdın üzerinden fırça ile yapışma kenarına tiner sürülerek verniğin gevşemesi sağlanır. Kaplamanın bütün kenarları çatıya iyice yapışmalıdır. Yapışma kenarları tam bir kapalı devre oluşturmalıdır. Herhangi bir yapışmamış nokta kağıt su ile ıslatılıp gerilirken kırışmaya neden olur. Özellikle iniş takımı telleri civarında iyi yapışmanın sağlanması zordur, tellerin geçmesi için jiletle yarılarak ve kağıt buralarda yumuşatılarak ahşap çatıya yapıştırılmalıdır. Bir yüzeyin kaplama yapıştırıcısı kuruduktan sonra kenarlardan taşan kağıt keskin jilet ile temizlenir ve diğer bir yüzün kaplanmasına geçilir. Kanat altı ve üstü de hep ortadan başlamak üzere; orta, sağ ve sol olmak üzere üçer parça kağıtla kaplanır. Yapıştırıcı vernik sadece ön-arka çıtalar, kök ve uç sinirlerine sürülür. Aradaki sinirler ve orta çıtaya sürülmez. Dümenlerin de her iki yüzleri birer parça kağıtla kaplanır. Dümen kaplamasında da yapıştırıcı vernik sadece kenar çıtalarına sürülür.

Bütün yüzeylerin kaplaması tamamlandıktan sonra kaplama kağıdı bir su püskürtücü ile ıslatılır. Dümen ve kanatlar çarpılmamaları için desteklenerek, parçalar serin, gölge bir yere konup kurumaları beklenir. Kuruma sırasında kağıt çekerek gerilir. Gerdirilen kağıt kaplı yüzeyler 50/50 oranında inceltilmiş selülozik vernik 3 kat sürülerek verniklenir. Yine katlar arasında en az iki saat beklenmeli ve kuruyan vernik katları 400 numara zımpara ile kağıda hasar vermeden zımparalanmalıdır.

Son Birleştirme: Yükseliş dümeni gövdedeki yerine yataylığı kontrol edilerek yapıştırılır. Gerekirse geçici olarak kanat tuturularak dümenin kanada göre yataylığı ve gövde eksenine göre dümen ekseninin dikliği ölçülür. Yön dümeni yükseliş dümeninin üzerine yükseliş dümeni ile dik açı yapacak ve gövde ekseninde olacak şekilde yapıştırılır. İniş takımı tellerinin uçlarına birer tekerlek takılır ve yerlerinden çıkmamaları için tellerin uçlarına bir parça iplik sarılıp ipliğe yapıştırıcı sürülür. Tekerlekler hazır plastik tiplerden olabileceği gibi kat kat levhalar üst üste yapıştırılarak yapılabilecek ahşaptan da olabilir.

Burun bloğundaki şaft yatağına şaft geçirilir. Üç adet pirinç pul takılır ve pervane geçirilir. Şaftın ucu, lastiğin kurgusu bittiğinde pervane serbest olarak yerinde dönecek şekilde bükülür. Lastik kurma aleti takılarak lastik kurulacaksa şaftın ucu bunun takılacağı bir halka olacak şekilde de kıvrılabilir. 2 metre boyundaki 1x3 (1/8") lastik motorun serbest uçları sıkıca düğümlenir. Lastik motor hazır lastik yağları ile veya %40 gliserin+%60 arap sabunu karışımı ile yağlanır. Lastik üzerindeki fazla yağ kağıt peçete ile sıyrılarak alınır. Lastik halkası ikiye katlanır ve lastik gövde içine, lastik kancası ile şaft arasına 4 kat olarak takılır.

Ayarlar ve Uçuş: Kanat gövde üzerine her iki yandan kastik halkalar takılarak tuturulur. Kanat gövde üzerinde ileri geri hareket ettirilerek ağırlık merkezinden asılmış model yere paralel duracak şekilde ayarlanır. Lastik motor gövde dışına gerilmemiş haldeki boyunun 2,5 katına kadar çekilerek 100 tur kurulur. Model planda gösterildiği şekilde gövde ve pervane ucundan tutulur. Rüzgara karşı önce pervane bırakılır, gövdeden tutulmaya devam ederek modelle birlikte bir kaç adım koşulur ve model itilmeden yere paralel olarak salınır. Model hafif bir tırmanış açısıyla sağa doğru dönerek yükselmelidir. Eğer pike yaparsa burun bloğunun arkasına alt kenara 0,8 mm kalınlığında bir parça tahta yapıştırılır. Eğer tırmanma açısı fazla ise ve yunuslama görülürse bu defa üst kenara 0,8 mm tahta yapıştırılmalıdır. Sağa dönüş sağlanmamışsa bloğun sol arka kenarına da 0,8 mm parça yapıştırılır. Bu şekilde modelin motorla doğru uçuş hattı ayarlanır. Motor durduktan sonraki süzülüşte de model sağa dönüşlü daireler çizmelidir. Motor durduktan sonra model pikeye veya şahlanmaya da girmemelidir. Bu tür uçuş ayarları dümen veya kanatların firar kenarlarına yapıştırılacak küçük karton parçaları yukarı-aşağı, sağa-sola bükülerek yapılır. Motorun kurma sayısı her seferinde %10 arttırılarak ayarlar yapılır.

Ayarlardan sonra motor 800 tura kadar kurulabilir. Motor her altı uçuşta bir yeniden yağlanır ve yirmi uçuştan sonra yenisi ile değiştirilir.

İyi uçuşlar...

Oktay Gülmez, 05/07/2002

PLAN VE BASILI LEVHA ŞABLONU
kanaryaplan.zip (361KB)

Yerleştirme tarihi:
05/07/2002

Ziyaret sayısı: